İran Devrim Muhafızları, Hürmüz Boğazı'nı ikinci bir duyuruya kadar tamamen kapattığını duyurdu.

İran, ABD saldırılarına karşılık Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün'deki Amerikan üslerini balistik füze ve İHA'larla hedef aldı.

ABD ile İran arasında son haftalarda yeniden alevlenen çatışmalar, bölgede yeni bir krize dönüştü. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), bu hafta İran'a yönelik üçüncü hava saldırısı dalgasını gerçekleştirdiğini ve yaklaşık 140 askeri hedefi vurduğunu açıkladı.

300'DEN FAZLA HEDEF VURULDU

CENTCOM'dan yapılan açıklamada, bu hafta düzenlenen üç ayrı saldırı dalgasında toplam 300'den fazla hedefin imha edildiği belirtildi.

Operasyonlarda füze üsleri, insansız hava aracı (İHA) tesisleri, deniz kuvvetlerine ait unsurlar, mühimmat depoları, haberleşme altyapısı ve kıyı gözetleme sistemlerinin hedef alındığı ifade edildi.

ABD ordusu, saldırıların amacının İran'ın Hürmüz Boğazı üzerinden geçen ticari gemilere yönelik saldırı kapasitesini azaltmak olduğunu açıkladı.

İRAN HÜRMÜZ BOĞAZI'NI KAPATTI

ABD saldırılarının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan kritik bir açıklama geldi. Devrim Muhafızları Donanması, Hürmüz Boğazı'nda "yetkisiz rotada" ilerlediğini öne sürdüğü bir gemiyi uyarı ateşi açarak durdurduklarını açıkladı. Ardından yapılan açıklamada, Hürmüz Boğazı'nın ikinci bir duyuruya kadar tamamen kapatıldığı ilan edildi.

İran, ABD'nin bölgedeki askeri müdahaleleri sona erene kadar hiçbir geminin boğazdan geçişine izin verilmeyeceğini duyurdu. Açıklamada, "Düşman bu olayı bahane ederek yanlış bir adım atarsa çok sert karşılık alacaktır." denildi.

İKİNCİ GEMİ DE VURULDU

İran Devrim Muhafızları daha sonra Hürmüz Boğazı'nda ikinci bir gemiyi de vurarak durdurduklarını açıkladı. İran'ın vurduğu "GFS Galaxy" isimli konteyner gemisinin güvertesinde yangın çıktığı, geminin seyrine devam edemediği ve mürettebattan bir kişinin kayıp olduğu bildirildi.

ABD İRAN'IN GÜNEYİNİ HEDEF ALDI

İran basını, Hürmüz Boğazı'nın kapatılmasının ardından ABD'nin Buşehr ve Aseluye kentlerine yeni hava saldırıları düzenlediğini öne sürdü. Bender Abbas, Çabahar ve Sirik kentlerinden de art arda patlama sesleri geldiği bildirildi.

İRAN'DAN KÖRFEZ'DEKİ ABD ÜSLERİNE MİSİLLEME

Tahran yönetimi, ABD saldırılarına karşılık olarak Katar, Bahreyn, Birleşik Arap Emirlikleri ve Ürdün'deki Amerikan üslerini balistik füze ve İHA'larla hedef aldı. Bahreyn'de sirenler çalarken, BAE yönetimi hava savunma sistemlerinin İran'dan ateşlenen füze ve dronları önlemeye çalıştığını açıkladı.

Reuters'a konuşan görgü tanıkları da Katar'ın başkenti Doha'da patlama sesleri duyulduğunu ve halka cep telefonları üzerinden güvenlik uyarıları gönderildiğini aktardı. İran Devrim Muhafızları ise daha sonra Ürdün'deki Prens Hasan Hava Üssü'nde bulunan komuta kontrol merkezi ile MQ-9 Reaper İHA hangarlarının vurulduğunu ileri sürdü.

GALİBAF'TAN ABD'YE SERT MESAJ

İran Meclis Başkanı ve müzakere heyeti başkanı Muhammed Bakır Galibaf da gerilime ilişkin yaptığı açıklamada, "Tek taraflı anlaşmalar dönemi sona erdi. Size söylemiştik; sözünüzü tutun ya da bedelini ödeyin. Gerçekler kapınızı çalıyor." ifadelerini kullandı.

ATEŞKES FİİLEN SONA ERDİ

Washington ile Tahran yönetimi, Pakistan'ın arabuluculuğunda 14 Haziran'da 14 maddelik bir mutabakata varmış ve çatışmaların durdurulacağını açıklamıştı. Ancak Hürmüz Boğazı'nda yaşanan son gelişmeler ve karşılıklı saldırılarla birlikte söz konusu mutabakat fiilen çöktü.
 

Abd Başkanı Donald Trump da NATO Zirvesi

sırasında yaptığı açıklamada, "Bence ateşkes bitti." ifadelerini kullanırken, daha sonra sosyal medya hesabından yaptığı paylaşımda İran'ın yeniden müzakere talep ettigini ancak Washington'un ateşkesin sona erdiğini açık şekilde ilettiğini söyledi.

ARAKÇİ SON GÜN UMMAN'A GİTMİŞTİ

Gerilim tırmanmadan bir gün önce İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi, Umman'a giderek Hürmüz Boğazı'nda güvenli geçiş mekanizması oluşturulması konusunda temaslarda bulunmuştu.

ABD'li yetkililerin ise İran'dan, Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine açık kalacağı yönünde güvence istediği ancak kısa süre sonra bölgedeki çatışmaların yeniden başladığı ifade edildi.

Venezuela'da 24 Haziran'da meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğündeki depremlerin bilançosu ağırlaşmaya devam ediyor.  Venezuela İletişim ve Enformasyon Bakanlığı'ndan yapılan açıklamada felakette hayatını kaybedenlerin sayısının en az 4 bin 118'e yükseldiği kaydedildi.

Yaralı sayısının değişmeyerek 16 bin 740'ta kaldığı belirtilirken, şimdiye dek 6 bin 462 kişinin enkazdan kurtarıldığı hatırlatıldı. 856 binanın hasar gördüğü ve 190 binanın tamamen yıkıldığı, 17 bin 907 depremzedenin ise evinden olduğu ifade edildi.

29 bin 966 depremzedeye tıbbi yardım, 86 bin 794 aileye yardım malzemesi sağlandığı aktarılarak, arama-kurtarma çalışmalarının 3 bin 454 uluslararası görevli, 30 bin 76 yerel görevli ve 29 bin 843 gönüllünün katılımıyla sürdüğü vurgulandı. 24 Haziran'da meydana gelen depremlerden bu yana bin 171 artçı sarsıntı kaydedildiği belirtildi.

DEPREMİN ARDINDAN TOPLU MEZARLAR AÇILDI
 

Venezuela'nın La Guaira kentinde, 24 Haziran'da meydana gelen depremlerin

ardından hayatını kaybedenlerin defni için olaganüstü önlemler alındı. Catia La Mar ile Carayaca'yı birbirine bağlayan kara yolu üzerindeki La Esperanza Mezarlığı'nda, yakınlarına ulaşılamayan yüzlerce kişinin defnedilmesi amacıyla toplu mezar oluşturuldu.

YÜZLERCE KİŞİ AYNI YERE DEFNEDİLDİ

Acil durum kapsamında açılan toplu mezara, kimliği belirlenen depremzedelerin yanı sıra kimliği henüz tespit edilemeyen yüzlerce kişinin cenazesi de defnedildi. Bölgeden gelen havadan görüntüler, depremin ardından yaşanan insani felaketin boyutunu gözler önüne serdi.

VENEZUELA'DA MEYDANA GELEN DEPREMLER BÜYÜK YIKIMA NEDEN OLMUŞTU

Venezuela 24 Haziran'da 39 saniye arayla meydana gelen 7,2 ve 7,5 büyüklüğünde depremlerle sarsılmıştı. Depremler birçok bölgede büyük yıkıma neden olmuştu.

Venezuela İletişim ve Enformasyon Bakanlığı'ndan yapılan önceki açıklamada, depremlerde hayatını kaybedenlerin sayısının en az 3 bin 889'a yükseldiği kaydedilmişti. Yaralı sayısı ise 16 bin 740 olarak ifade edilmişti.

ABD'li yetkililer, İran içinde katı muhafazakarlar ile pragmatistler arasında güç mücadelesi yaşandığını değerlendiriyor. ABD ile İran arasında yaşanan son gerilim güvenlik endişelerini yeniden alevlendirirken, ismini gizli tutan üst düzey ABD'li yetkililer Washington yönetiminin talepleri konusunda açıklamalarda bulundu. 

Reuters'ın haberine göre yetkililer iki ülke arasında son günlerde yürütülen temasların oldukça verimli geçtiğini ifade etti. Konuya ilişkin değerlendirmelerde bulunan bir kaynak, "Talep ettiğimiz şey, İranlıların Hürmüz Boğazı'nın tamamen açık olduğunu ve artık gemilere ateş açmayacaklarını açık bir şekilde kamuoyuna beyan etmeleri. Ya bu açıklamayı yapacaklar ya da kendileri açısından iyi bir sonuçla karşılaşmayacaklar" uyarısında bulundu.

"TAHRAN'DA GÜÇ MÜCADELESİ YAŞANIYOR"

Aynı yetkili, Tahran'ın Washington'a, Hürmüz Boğazı'ndaki gemilere yönelik son saldırıların "İran'ın kendi sistemi içindeki kontrolden çıkmış bir unsurdan" kaynaklandığını ilettiğini öne sürdü. Habere göre ABD'li kaynaklar şu anda İran içinde "katı muhafazakarlar" ile "pragmatistler" arasında anlık bir güç mücadelesi yaşandığı değerlendirmesinde bulundu.

"İRAN HATA YAPTIĞINI KABUL ETMELİ"

Sürecin gidişatına ilişkin beklentilerini paylaşan bir yetkili ise, "Gemilere ateş açmayı bırakacaklarını kamuoyuna duyuracakları ve hata yaptıklarını açık ya da en azından üstü kapalı olarak kabul edecekleri bir noktaya gelmeyi umuyoruz. Şu anda bunun üzerinde çalışıyoruz" ifadelerini kullandı. ABD Başkanı Donald Trump'ın kendilerine müzakere talimatı verdiğini hatırlatan yetkili, "Ancak Başkan'ın daha önce de kanıtladığı gibi, gemilere ateş etmeye devam ederlerse veya başka herhangi bir düşmanca eylemde bulunurlarsa onlara karşılık vereceğiz" şeklinde konuştu.

"NÜKLEER MAZZEMEYİ ALAMAZSAK ANLAŞMA YOK"

Öte yandan ABD tarafının bir diğer temel talebinin, İran'ın elindeki zenginleştirilmiş nükleer malzemeyi teslim etmesi olduğu vurgulandı. ABD'nin bu konudaki katı tutumunun altını çizen bir ABD'li yetkili, "Şunu açıkça ifade etmek istiyorum; eğer o nükleer malzemeyi alamazsak, İran ile herhangi bir anlaşmamız olmayacak" dedi. Aynı yetkili, İran'ın bu talepleri reddetmesi halinde askeri ve ekonomik yaptırımlar da dahil olmak üzere masada "pek çok seçenekleri" olduğunu sözlerine ekledi. 

ATEŞKES SONA ERMİŞTİ

ABD Başkanı Donald Trump, saldırılara karşılık İran'daki hedeflere yönelik ABD saldırıları düzenlendiğini açıklamış ve iki ülke arasında haziran ayında imzalanan ateşkesin sona erdiğini ilan etmişti.

Hürmüz Boğazı, küresel enerji ticareti açısından kritik öneme sahip bir deniz geçidi olarak biliniyor. Dünya petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz taşımacılığının önemli bir bölümü bu güzergah üzerinden gerçekleştiriliyor. 

İngiltere'de klima montaj talebi mayısta yüzde 283, haziranda yüzde 340; İspanya'da haziranda yüzde 373 arttı.

Avrupa'yı etkisi altına alan ve "Ejderha Sıcakları" olarak adlandırılan aşırı sıcak hava dalgası, iklimlendirme sektöründe büyük bir krize yol açtı. Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ) Genel Direktöru Tedros Adhanom Ghebreyesus'un açıklamasına göre, 21 Haziran'dan bu yana aşırı sıcaklar nedeniyle 1.300'den fazla kişi yaşamını yitirdi. Artan sıcaklıklarla birlikte Avrupa'da klima talebi rekor seviyelere ulaşırken, mevcut stokların kısa surede tukenmesi Fransa ve Almanya'yı yeni tedarik arayışına yöneltti.

"ELİNİZDE NE KADAR STOK VARSA GÖNDERİN"
 

Türkiye Gazetesi'nin sektör kaynaklarından aktardığı bilgilere göre, Avrupa'da iklimlendirme sistemleri uretiminin sınırlı olması nedeniyle Türkiye, ani talep artışlarında kritik bir tedarik merkezi haline geldi.

Sektör temsilcileri, stokları tükenen Avrupalı firmaların Türk üreticilere ulaşarak, "Elinizde ne kadar stok varsa bize gönderin" çağrısında bulunduğunu belirtti. Mevcut siparişlerin çift haneli seviyelerde olduğu, ancak sıcak hava dalgasının sürmesi halinde talebin 100 binli adetlere ulaşabileceği ifade edildi.

Klimaların yanı sıra vantilatör ve havalandırma cihazlarına yönelik siparişlerde de dikkat çekici artış yaşanıyor.

İNGİLTERE VE İSPANYA'DA REKOR TALEP

Sıcaklıkların etkisini artırmasıyla Avrupa genelinde yeni klima kurulumları da hız kazandı. Evlerin yalnızca yüzde 7'sinde klima bulunan İngiltere'de montaj talepleri mayıs ayında yüzde 283, haziran ayında ise yüzde 340 arttı.

Klima kullanım oranının yaklaşık yüzde 40 olduğu İspanya'da ise vatandaşlar mevcut sistemlerini yenilemek ve yeni alanlara klima taktırmak için yoğun talep oluşturdu. Haziran ayındaki montaj talepleri geçen yılın aynı dönemine göre yüzde 373 artarak kıta genelindeki en yüksek yükselişi kaydetti.

TÜRKİYE'DE DE TALEP HIZLA YÜKSELİYOR

Avrupa'dan gelen siparişler ihracatı hareketlendirirken, Türkiye'de de klima sektöründe büyüme sürüyor. Geçen yıl yaklaşık 3 milyon split klima satılan Türkiye pazarında, 2026'nın ilk beş ayında çift haneli büyüme devam etti.

Haziran ayında yeni klima montaj talepleri yüzde 140 artarken, klima gazı dolumu taleplerindeki yükseliş yüzde 243'e ulaştı. İç pazarda en yüksek talep artışı yüzde 328 ile Gaziantep'te görüldü. Gaziantep'i yüzde 295 ile Tekirdağ, yüzde 265 ile Ankara, yüzde 251 ile Aydın, yüzde 250 ile Mersin ve yüzde 229 ile Antalya takip etti.
 

Vahidi ve Tümgeneral Hatemi, cenaze töreninde ABD ve İsrail'e intikam mesajı verdi.

İran'ın gizemli figürlerinden biri aylar sonra kameralar karşısına geçti. ABD ve Israil'in 28 Şubat'ta başlattığı "Destansı Öfke Operasyonu" ile suikasta kurban giden Ayetullah Ali Hamaney'in cenaze merasimi, sırra kadem basan Devrim Muhafızları Komutanı General Ahmed Vahidi'nin yeniden sahneye çıkmasına vesile oldu.

AYLAR SONRA İLK KEZ KAMERALAR KARŞISINDA

Ayetullah Hamaney ve aralarında eski komutan Muhammed Pakpur'un da bulunduğu çok sayıda üst düzey Devrim Muhafızı yetkilisinin öldürüldüğü 28 Şubat operasyonu öncesinde sırra kadem basan General Vahidi'nin akıbeti uzun süredir tartışma konusuydu. Hafta sonu başlayacak 40 günlük ulusal yas süreci öncesinde düzenlenen Hamaney'in cenaze törenine katılan Vahidi, İran devlet medyasının yayınladığı karelerde tabutun başında yas tutarken objektiflere yansıdı.

YENİ LİDER MÜCTEBA HAMANEY'İN YAKIN ÇEMBERİNDE

Suikasta kurban giden Muhammed Pakpur'un yerine İran Devrim Muhafızları'nın başına geçen Vahidi'nin, rejim içindeki nüfuzunun giderek arttığı belirtiliyor. Yurtdışında terörizmle bağlantılı faaliyetleri iddia edilen ve ABD yaptırımlarının hedefinde olan Vahidi, iddialara göre babasının koltuğunu devralan yeni lider Ayetullah Mücteba Hamaney'i etkileyen küçük, ancak son derece güçlü bir karar alma grubunun merkezinde yer alıyor.

İNTİKAM MESAJI VERDİ

Tören sırasında İran devlet televizyonuna konuşan Tümgeneral Hatemi, suikastın İran'ın iradesini kırmak yerine daha da güçlendirdiğini belirterek, "Katil ABD ve İsrail bilmelidir ki, İmamımızın ve tüm şehitlerimizin intikamını alacağız" restini çekti.

Mehr Haber Ajansı'na konuşan Devrim Muhafızları Ordusu Genel Komutanı Tuğgeneral Ahmed Vahidi ise intikam yeminini yineleyerek direniş vurgusu yaptı. Hamaney'in manevi varlığının ve ideallerinin yaşamaya devam edeceğini belirten Vahidi, düşmanlarını asla kendi hallerine bırakmayacaklarını söyledi. Vahidi sözlerini, "Bu milletin teslim olacağını sananlar, bu hayali mezarlarına götürecekler. Dökülen bu pak kan, Islam'ın zaferlerinde yeni bir dönüm noktası olacak" ifadeleriyle noktaladı.

"KARAR MASASINDA GÜÇLÜ BİR SES"

Vahidi'nin ortaya çıkışı uluslararası arenada da yankı buldu. ABD'li yetkililer, General Vahidi'nin İran'ın Washington ve Tel Aviv'e karşı vereceği sert yanıtı şekillendiren kilit bir aktör olduğunun altını çiziyor. Uluslararası Kriz Grubu'nun İran Proje Direktörü Ali Vaez ise CNN'e yaptığı değerlendirmede Vahidi'nin sistem içerisindeki ağırlığına dikkat çekerek, "Etkili biri ama bir sistemin parçası. Kararlar uzlaşma yoluyla alınıyor ve şüphesiz Vahidi'nin toplantı odasında çok güçlü bir sesi var" ifadelerini kullandı.

ABD ile İran arasında varılan mutabakatın ardından Hürmüz Boğazı'nda bir kargo gemisine düzenlenen ÍHA saldırısı, iki ülkeyi yeniden savaşın eşiğine getirdi. Karşılıklı suçlamaların ardından bölgede gerilim tırmanırken, peş peşe hava ve askeri operasyonlar başladı. Dün iki tarafın gerçekleştirdiği misillemelerin ardından bugün ABD ordusu bir kez daha İran'a yönelik saldırılar düzenledi. ABD operasyonlarının ardından ise İran'dan yeni bir misilleme geldi.

İran Devrim Muhafızları Ordusu (DMO), deniz ve hava-uzay kuvvetlerinin ortaklaşa gerçekleştirdiği füze ve ÍHA operasyonuyla Kuveyt ve Bahreyn'de bulunan ABD askeri noktalarını hedef aldığını açıkladı.

İran medyasında yayımlanan açıklamada, saldırıların ABD'nin İran kıyı bölgelerine yönelik gerçekleştirdiği öne sürülen saldırılara karşılık yapıldığı belirtildi. Açıklamada ayrıca, olası yeni ihlallere "ezici bir karşılık" verileceği uyarısında bulunularak, gemilere yönelik gelecekteki operasyonların daha da yoğunlaştırılacağı ifade edildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI ÇEVRESİNDE PEŞ PEŞE PATLAMALAR

İran devlet televizyonu, ülkenin güneyindeki Hürmüzgan eyaletine bağlı Sirik kentinin Tahiruyi köyünden patlama sesleri duyulduğunu aktardı. Askeri bir kaynağa dayandırılan bilgiye göre, duyulan patlama sesleri köydeki bir iletişim kulesine saldırıdan kaynaklandı. Ayrıca Hürmüz Boğazı yakınlarındaki Keşm Adası'nın Mesen köyünün de ABD ordusu tarafından düzenlenen saldırıda hedef alındığı bildirildi.

"ATEŞKES ANLAŞMASINA UYMA FIRSATI TANINDI ANCAK İRAN BU YOLU SEÇMEDİ"

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) da İran devlet televizyonunu doğruladı ve İran'ın Hürmüz Boğazı'ndaki "ticari taşımacılığa yönelik saldırıları" gerekçesiyle, ülkedeki bazı hedeflere saldırılar düzenlediğini duyurdu. Komutanlığın açıklamasında, "CENTCOM güçleri Başkomutan'ın (ABD Başkanı Donald Trump) talimatı doğrultusunda 27 Haziran'da İran'daki çeşitli hedeflere ilave saldırılar düzenledi" ifadeleri kullanıldı.

İran'ın dün ticari bir gemiye yaptığı saldırılarının ardından ABD'nin karşılık verdiği hatırlatılan açıklamada, İran'a "ateşkes anlaşmasına uyma fırsatı tanındığı" ancak İran'ın bu sabah petrol taşıyan Panama bandıralı bir gemiye düzenlediği yeni bir İHA saldırısı ile "bu yolu seçmediği" kaydedildi. Açıklamanın devamında, "CENTCOM güçleri, İran'ın ticari deniz taşımacılığına yönelik süregelen saldırganlığına doğrudan bir yanıt olarak bugün saldırılar gerçekleştirdi. ABD askeri uçakları İran'ın askeri gözetleme altyapısını, iletişim sistemlerini, hava savunma mevzilerini, İHA depolama tesislerini ve mayın döşeme kabiliyetlerini hedef aldı" ifadeleri kullanıldı.

Hürmüz Boğazı'ndan ticari gemi geçişlerinin devam ettiğinin belirtildiği açıklamada, ABD güçlerinin "teyakkuz halinde, caydırıcı gücü yüksek ve her an harekata hazır durumda" olduğu vurgulandı.

SÜRECİ TETİKLEYEN İLK OLAY: KARGO GEMİSİNE SALDIRI

Orta Doğu'da yeniden tırmanan gerilimin başlangıç noktası İngiltere Deniz Ticaret Örgütü'nün (UKMTO) acil koduyla geçtiği bir olay olmuştu. UKMTO, Umman açıklarında seyir halindeki bir ticari kargo gemisinin kaynağı belirlenemeyen bir mermi/İHA ile vurulduğunu duyurmuştu. Köprü kısmında hasar oluşan gemideki mürettebatın yara almadığı ve çevre kirliliği yaşanmadığı bildirilmişti.

TRUMP'TAN "APTALCA İHLAL" ÇIKIŞI VE ABD HAREKATI

Krizin fitilini ateşleyen gemi saldırısının ardından ABD Başkanı Donald Trump sert bir açıklama yapmıştı. Saldırının arkasında İran'ın olduğunu öne süren Trump, bu eylemi ABD ile İran arasındaki ateşkes anlaşmasının "aptalca bir ihlali" olarak tanımlamıştı. Kargo gemisine toplam dört İHA ile saldırıldığını, bunlardan üçünün ABD güçlerince düşürüldüğünü ancak birinin gemiye isabet ederek hasar verdiğini belirten Trump, misilleme sinyali vererek "Yakında öğreneceksiniz" ifadelerini kullanmıştı.

Bu açıklamadan kısa bir süre sonra ABD ordusu dün gece saatlerinde harekete geçmişti. ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), ABD savaş uçaklarının Hürmüz Boğazı çevresinde operasyon düzenleyerek İran'a ait füze ve İHA depolama alanları ile kıyı radar tesislerini vurduğunu duyurmuştu. CENTCOM açıklamasında, ticari gemilerin güvenli geçişinin sağlanmaya devam edileceği ve İran'ın anlaşma maddelerine harfiyen uyması için bölgede tetikte olunacağı vurgulanmıştı.

İSKELE VURULDU, UYARI ATEŞİ AÇILDI

İran devlet televizyonunun askeri kaynaklara dayandırdığı habere göre, ülkenin güneyindeki Hürmüzgan Eyaleti'ne bağlı Sirik kentindeki Taheruyi İskelesi "düşman saldırısının" hedefi olmuş ve bölgede şiddetli patlama sesleri duyulmuştu.

Askeri kaynaklar ayrıca, gün içerisinde İran Silahlı Kuvvetleri'nin Hürmüz Boğazı'ndan "izinsiz" geçmeye çalışan bazı gemilere Sirik kentinden uyarı atışları yaptığını da doğrulamıştı.

DAHA ÖNCE DE ABD ÜSLERİNE MİSİLLEME YAPILMIŞTI

ABD'nin stratejik noktaları vurmasının ardından İran Devrim Muhafızları Ordusu'ndan (DMO) daha önce de karşı hamle gelmişti. İran devlet televizyonunda okunan DMO bildirisinde, Körfez bölgesindeki ABD üslerinin misilleme saldırılarıyla hedef alındığı açıklanmıştı. Washington yönetiminin anlaşma hükümlerini ihlal ettiği savunulan açıklamada, "Saldırganlık tekrarlanırsa vereceğimiz karşılık bundan daha kapsamlı olacaktır" denilerek ABD'ye sert bir uyarıda bulunulmuştu.

İran Meclisi Ulusal Güvenlik ve Dış Politika Komisyonu Başkanı İbrahim Azizi de yaşananlara tepki göstererek, ABD'nin ateşkesi pervasızca ihlal ettiğini ve bu durumun pişmanlıkla sonuçlanacağını dile getirmişti.

14 HAZİRAN İSLAMABAD MUTABAKATI TEHLİKEDE

Yaşanan son gelişmeler, tarafların henüz çok yeni imzaladığı barış umutlarını gölgeledi. Hatırlanacağı üzere İran Cumhurbaşkanı Mesud Pezeşkiyan ve ABD Başkanı Donald Trump, Pakistan'ın arabuluculuğunda 14 Haziran'da "İslamabad Mutabakatı" adı verilen 14 maddelik bir zaptı dijital ortamda imzalamıştı.

Söz konusu mutabakat şu önemli başlıkları içeriyordu:

- Lübnan dahil olmak üzere bölgesel savaş halinin sona erdirilmesi.

- Hürmüz Boğazı'nın uluslararası deniz trafiğine açılması.

- ABD'nin İran'a uyguladığı deniz ablukasının kaldırılması.

- İran'ın nükleer programı ve yaptırımların kaldırılmasına yönelik 60 günlük müzakere sürecinin başlatılması.

ABD ile İran arasında yaklaşık dört ay süren savaşın ardından imzalanan geçici ateşkes kapsamında yürütülen diplomatik süreçte önemli bir eşik aşıldı. İran ve ABD heyetleri, barış görüşmeleri için İsviçre'ye ulaştı.

Pakistan'ın arabuluculuğunda yürütülen süreçte taraflar, 60 günlük ateşkes döneminde kalıcı anlaşmanın şartlarını görüşecek. İran devlet medyası, üst düzey İranlı yetkililerin İsviçre'ye vardığını duyururken, ABD Başkan Yardımcısı JD Vance'in de müzakereler için ülkeye ulaştığı bildirildi.

HÜRMÜZ BOĞAZI TARTIŞMASI GÖRÜŞMELERİN GÖLGESİNDE

Taraflar masaya oturmaya hazırlanırken Hürmüz Boğazı'yla ilgili tartışmalar gündemdeki yerini koruyor. İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun boğazın kapatıldığı yönündeki açıklaması yeni bir krize yol açarken, ABD bu iddiayı reddetti.
 

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM), cumartesi günü 55 ticaret gemisinin Hürmüz Boğazı'ndan geçtiğini ve küresel piyasalara 17 milyon varilden fazla petrol taşındığını açıkladı. Komutanlık, ticari gemi trafiğinin güvenli şekilde sürdüğünü belirtti. Dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği Hürmüz Boğazı, küresel enerji arzı açısından kritik önemde bulunuyor.

TRUMP'TAN DİKKAT ÇEKEN AÇIKLAMA

ABD Başkanı Donald Trump, ateşkes süresince ve sonrasında Hürmüz Boğazı'ndan geçişler için herhangi bir ücret alınmayacağını söyledi. Ancak Trump, barış görüşmelerinin başarısız olması halinde ABD'nin bölgede sağladığı güvenlik hizmetleri karşılığında geçiş ücreti uygulayabileceğini ifade etti.

Trump'ın açıklamaları enerji piyasaları ve diplomatik çevreler tarafından yakından takip edildi.

İRAN'DAN "ANLAŞMA UYGULANMIYOR" İDDİASI

İran lideri Ayetullah Mücteba Hamaney'in danışmanlarından Muhammed Muhbir, ABD'nin geçici anlaşmadaki yükümlülüklerini yerine getirmediğini öne sürdü.
 

Muhbir, özellikle Lübnan'daki ateşkes ihlallerine dikkat çekerek anlaşmanın yalnızca kağıt üzerinde kaldığını savundu. Iran heyetine Meclis Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf liderlik ederken, heyette Dışişleri Bakanı Abbas Erakçi ile güvenlik ve enerji alanlarından üst düzey isimlerin de yer aldığı belirtildi.

LÜBNAN'DA GERİLİM SÜRÜYOR

ABD-Iran görüşmelerinin önündeki en önemli başlıklardan biri olan Lübnan'da çatışmalar sürüyor. Lübnan Sivil Savunması, Israil'in son saldırılarında 20 kişinin hayatını kaybettigini açıkladı. Israil ise saldırıların Hizbullah'ın eylemlerine karşılık gerçekleştirildiğini duyurdu.

İsrail yönetimi, İran ile ABD arasında yapılan anlaşmanın tarafı olmadığını ve Lübnan'da kontrol altında tuttuğu bölgelerden çekilmeyeceğini açıkladı. Hizbullah da İsrail'in bölgede serbest hareket etmesine izin vermeyeceğini bildirdi.

İSRAİL'DE SAVAŞA DESTEK GERİLİYOR

Reuters tarafından paylaşılan ve Kudüs İbrani Üniversitesi tarafından yapılan araştırmaya göre İsraillilerin büyük bölümü savaşın hedeflerine ulaşmadığını düşünüyor.

Ankete katılanların yüzde 92'si İran'ın savaş sürecinden daha avantajlı çıktığını belirtirken, yalnızca yüzde 8'i İsrail'in galip geldiği görüşünü paylaştı.

GÖZLER KRİTİK MÜZAKERELERDE

Taraflar nükleer program, bölgesel güvenlik, enerji koridorları ve Lübnan'daki ateşkes başlıklarını masaya yatıracak. ABD Başkan Yardımcısı JD Vance, görüşmelerden ilerleme çıkmasını beklediğini belirterek özellikle nükleer dosya ve Lübnan konusunda somut adımlar atılmasını umduğunu söyledi.

Önümüzdeki günlerde yapılacak görüşmeler, Orta Doğu'da son yılların en kritik diplomatik temasları arasında gösteriliyor.

İran, ABD ile yaşanan gerilimin azalmasının ardından ham petrol ihracatını yeniden hızlandırdı. Bloomberg'in haberine göre, ulkenin en önemli petrol ihracat merkezlerinden biri olan Harg Adası Terminali'nden yaklaşık altı haftalık aradan sonra yeniden yükleme faaliyetleri başladı.

ABD Donanması'nın Iran limanlarına yönelik abluka uygulamasını kaldırmasının ardından harekete geçen Tahran yönetimi, küresel enerji piyasalarındaki yerini yeniden güçlendirmeyi hedefliyor. Uzmanlar, İran'ın ihracata dönüşünün özellikle Asya pazarındaki petrol arzını artırabileceğine dikkat çekiyor.

20 MİLYON VARİLLİK SEVKİYAT GERÇEKLEŞTİRİLDİ

Bloomberg'in aktardığı verilere göre İran, güvenlik riskleri nedeniyle daha önce Çabahar Limanı yakınlarında bekletilen tankerleri devreye sokarak yaklaşık 20 milyon varil ham petrolün sevkiyatını gerçekleştirdi.

Bölgedeki bazı uluslararası nakliye şirketlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçiş konusunda çekincelerini sürdürdüğü belirtilirken, İran'ın alternatif lojistik planlarıyla ihracatı yeniden canlandırdığı ifade edildi.

Enerji piyasaları açısından kritik öneme sahip Hürmüz Boğazı, dünya petrol ticaretinin önemli bir bölümünün geçtiği stratejik bir güzergâh olarak öne çıkıyor.

HARG ADASI AÇIĞINDA EN AZ 20 TANKER BEKLİYOR

Uydu görüntüleri ve denizcilik verilerine dayandırılan bilgilere göre, farklı büyüklüklerde en az 20 tanker Harg Adası'nın doğusunda demirlemiş durumda bulunuyor.

Bu durum, İran'ın ihraç edilmeyi bekleyen önemli miktarda ham petrol stokuna sahip olduğuna işaret ediyor. Uzmanlar, tanker yoğunluğunun önümüzdeki günlerde ihracat hacminde yeni bir artış yaşanabileceğinin sinyali olarak değerlendiriyor.

PETROL PİYASALARINDA DENGELER DEĞİŞEBİLİR

İran'ın ihracata dönüşü, küresel petrol arzına ilişkin beklentileri de yeniden şekillendiriyor. Özellikle OPEC+ ülkelerinin üretim politikalarının yakından izlendiği dönemde İran kaynaklı ek arzın fiyatlar üzerinde baskı oluşturabileceği değerlendiriliyor.

Enerji analistleri, Tahran yönetiminin mevcut diplomatik ortamın sürmesi halinde ihracat kapasitesini daha da artırabileceğini ve bunun küresel enerji piyasalarında yeni bir denge oluşturabileceğini belirtiyor.

HARG ADASI NEDEN ÖNEMLİ?

Harg Adası, İran'ın petrol ihracatının kalbi olarak görülüyor. Basra Körfezi'nde yer alan ada, ülkenin en büyük ham petrol yükleme terminaline ev sahipliği yapıyor. Uzmanlara göre İran'ın ham petrol ihracatının yaklaşık yüzde 90'ı bu noktadan gerçekleştiriliyor. Derin su limanı sayesinde süper tankerlerin yanaşabildiği ada, İran'ın kara ve deniz petrol sahalarından gelen ham petrolün dünyaya açıldığı en kritik enerji merkezi konumunda bulunuyor. Bu nedenle Harg Adası'nda yaşanabilecek herhangi bir aksama, yalnızca İran ekonomisini değil küresel petrol piyasalarını da doğrudan etkileyebilecek önemde değerlendiriliyor.

Şara, Suriye'nin Lübnan'da savaşın durdurulması, devlet kurumlarının güçlendirilmesi ve ekonomik entegrasyonun artırılmasını savunduğunu belirtti.

Suriye ile Lübnan arasındaki sınırların belirlenmesi meselesi, Şebaa Çiftlikleri dahil çözüm bekleyen teknik ve siyasi sorunlar nedeniyle ertelendi.

Suriye Cumhurbaşkanı Ahmed Şara, başkent Şam kırsalındaki kanaat önderleri ve

ileri gelenlerle gerçekleştirdiği toplantıda, ülke içindeki ve bölgedeki gelişmelere ilişkin değerlendirmelerde bulundu.

"SURİYE'NİN LÜBNAN'A MÜDAHALE EDECEĞI" İDDİALARINA NET YANIT

Suriye'nin Lübnan'a müdahale edeceği yönündeki iddialara da değinen Şara, "Hala Suriye'nin Lübnan'a müdahale edeceğine dair çeşitli söylentiler ortaya atılıyor. Ancak bunlar doğru değildir." dedi.

Şara, Suriye'nin tutumunun açık olduğunu belirterek, "Biz her zaman savaşın durdurulmasını, devlet kurumlarının güçlendirilmesini, ekonomik entegrasyonun artırılmasını ve Lübnan'daki durumun mümkün olduğunca sakinleştirilmesini savunuyoruz." ifadelerini kullandı.

"SINIRLARIN BELİRLENMESİ UZUN YILLARDIR ÇÖZÜLEMEYEN BİR DOSYA"

Lübnan ile ilişkiler konusuna değinen Şara, Lübnan'ın savaş ve çeşitli krizler nedeniyle hassas bir süreçten geçtiğini, bu durumun hem Lübnan'ı hem de Suriye'yi etkilediğini ifade etti. Suriye ile Lübnan arasındaki sınırların belirlenmesi meselesinin uzun yıllardır

çözülemeyen karmaşık bir dosya olduğunu belirten Şara, Lübnanlı yetkililerin konuyu birçok kez gündeme getirdigini ancak mevcut şartlarda daha öncelikli meselelerin bulundugunu dile getirdi.

iki ülke arasında geçmişten kaynaklanan sorunların bulunduğunu kaydeden Şara, Lübnan tarafında Suriye'nin müdahalelerine ilişkin olumsuz hatıralar bulunduğunu, Suriye tarafında ise Hizbullah'ın ülkedeki

faaliyetlerinden kaynaklanan rahatsızlıkların olduğunu söyledi.

“ÇOK SAYIDA TEKNİK VE SİYASİ SORUN VAR”

Sınırların belirlenmesi sürecinin yeni anlaşmazlıklara yol açmaması gerektiğini vurgulayan Şara, mevcut dönemde önceliğin Lübnan'ın istikrarına katkı sağlayacak ekonomik işbirliği ve kalkınma projeleri olması gerektiğine işaret etti.

Bu nedenle sınırların çizilmesi konusundaki görüşmelerin şimdilik ertelendiğini belirten Şara, Şebaa Çiftlikleri meselesi başta olmak üzere sınır dosyasında çözüm bekleyen çok sayıda teknik ve siyasi sorun bulunduğunu ifade etti.

Lübnan'da yaklaşık 1 milyon 400 bin yerinden edilen Suriyelinin bulunduğunu hatırlatan Şara, bunun iki ülke açısından önemli bir insani ve ekonomik yük oluşturduğunu belirtti.

Muhafazakar milletvekili Mahmud Nebeviyan, ABD ile mutabakat taslağında Hürmüz Boğazı'nın açılması ve uranyum seyreltilmesi maddeleri olduğunu, karşılığında yaptırımların kaldırılması ve dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması konusunda netlik bulunmadığını öne sürdü.

Tahran'da İbni Sina Meydanı'nda protestocular, Meclis Başkanı Kalibaf ve Dışişleri Bakanı Arakçi aleyhine slogan attı.

İran'ın Dini Lideri Mücteba Hamaney, resmi Telegram hesabından yaptığı açıklamada İran halkına ve siyasetçilere birlik çağrısında bulundu. Hamaney, "Milli birlik, büyük şeytan karşısındaki galibiyetin en önemli unsurlarından birisidir" ifadelerini kullanarak, ülkenin karşı karşıya olduğu süreçte toplumsal dayanışmanın önemine dikkat çekti.

Başta siyasetçiler olmak üzere tüm kesimlerin toplumsal birliği zedeleyecek adımlardan uzak durması gerektiğini belirten Hamaney, siyasi çekişmelerin ülkeye zarar verebileceğini söyledi.

MUTABAKAT TASLAĞI TARTIŞMALARI BÜYÜYOR

İran ile ABD arasında imzalanması planlanan mutabakat zaptı son günlerde ülkede yoğun tartışmalara neden oldu. İran Meclisi'nin muhafazakar milletvekillerinden Mahmud Nebeviyan, anlaşma taslağında Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz ve herhangi bir kısıtlama olmaksızın açılması ile uranyumun seyreltilmesine yönelik maddelerin bulunduğunu öne sürdü.

Nebeviyan, buna karşılık İran'a yönelik yaptırımların kaldırılması, dondurulmuş varlıkların serbest bırakılması ve ülkenin 300 milyar dolarlık fondan yararlanmasına ilişkin konularda netlik bulunmadığını ifade etti.

"ULUSAL ÇIKARLAR KORUNUYOR MU?"

Mutabakat metnine ilişkin değerlendirmelerde bulunan Nebeviyan, anlaşmanın İran'ın çıkarlarına hizmet edip etmediğinin sorgulanması gerektiğini belirterek, "Acaba bu metin ulusal çıkarları sağlıyor mu?" dedi.

Muhafazakar çevrelerin anlaşmaya yönelik eleştirileri, hükümetin ABD ile yürüttüğü diplomatik sürece ilişkin tartışmaları daha da alevlendirdi.

TAHRAN'DA SOKAK PROTESTOSU

Anlaşma karşıtı tepkiler yalnızca siyasi çevrelerle sınırlı kalmadı. Başkent Tahran'daki İbni Sina Meydanı'nda toplanan bir grup İranlı, ABD ile yürütülen müzakereleri protesto etti.

Göstericiler, İran Meclisi Başkanı ve Müzakere Heyeti Başkanı Muhammed Bakır Kalibaf ile İran Dışişleri Bakanı Abbas Arakçi aleyhine sloganlar attı.

NBC News'in haberine göre, isimleri açıklanmayan eski üç ABD'li yetkili, Pentagon'un İsrail'in ABD'ye yönelik casusluk faaliyetlerini artırmasından giderek daha fazla endişe duyduğunu ileri sürdü.
Yetkililer, ABD Savunma Bakanlığına bağlı Savunma İstihbarat Ajansı'nın (DIA), ABD-İsrail-İran hattında yaşanan gerilim ve Washington ile Tel Aviv arasındaki ilişkilerde artan tansiyon nedeniyle yeni bir karşı istihbarat tehdit değerlendirmesi hazırladığını iddia etti.

TEHDİT SEVİYESİ "KRİTİK" DÜZEYE YÜKSELTİLDİ İDDİASI
 

Haberde, DIA'nın kurum içinde yayımladığı bir mesajla israil'e yönelik karşı istihbarat tehdit değerlendirmesini en yüksek seviye olan "kritik" düzeye çıkardığı öne sürüldü. Iddiaya göre Pentagon içindeki endişeler, Israil'in ABD'nin savaşlarla ilgili iç

görüşmelerine ve karar alma süreçlerine ilişkin bilgi edinmek amacıyla üst düzey Amerikalı yetkilileri izlemeye çalıştığı yönündeki degerlendirmelere dayanıyor.

Yetkililer, İsrail'in insan kaynaklı casusluk ve teknik istihbarat toplama kapasitesinin de DIA tarafından "kritik seviyede" değerlendirildiğini savundu.

HEDEFTE İRAN MÜZAKERELERİ İDDİASI
 

The New York Times'in haberine göre ise İsrail'in söz konusu istihbarat faaliyetleri özellikle ABD'nin İran politikası ve yürütülen müzakereler üzerinde yoğunlaşıyor. 
 

Haberde, ABD Başkanı Donald Trump'ın Orta

Doğu Özel Temsilcisi Steve Witkoff, Pentagon Savunma Politikaları Müsteşarı Elbridge Colby ve bazı yardımcılarının

Israil'in istihbarat faaliyetlerinin odağında bulunduğu öne sürüldü.

İsrail konusunda çalışmalar yürütmüş eski bir ABD'li yetkili ise bazı üst düzey Amerikalı yetkililerin kişisel telefonlarını kullanmaları ve özel uçaklarla seyahat etmelerinin güvenlik açısından risk oluşturduğunu ifade etti.

BEYAZ SARAY VE İSRAİL İDDİALARI REDDETTİ

Beyaz Saray, haberlere ilişkin yaptığı açıklamada iddiaları kesin bir dille yalanladı. Açıklamada, "Bu haberin tamamı asılsızdır" ifadelerine yer verildi.

Pentagon konu hakkında yorum yapmazken, Washington'daki İsrail Büyükelçiliği Sözcüsü de İsrail'in ABD'yi casusluk yoluyla izlediği yönündeki suçlamaların "tamamen asılsız" olduğunu savundu.

ABD Merkez Kuvvetler Komutanlığı (CENTCOM) yaptığı açıklamada Amerikan güçlerinin Hürmüz Boğazı üzerinde uçan iki İran yapımı tek yönlü saldırı insansız hava aracını etkisiz hale getirdiğini duyurdu.

CENTCOM'un sosyal medya platformu X üzerinden yaptığı paylaşımda, "Bugün erken saatlerde Orta Doğu'daki ABD güçleri, Hürmüz Boğazı'nda uluslararası deniz trafiğini tehdit eden iki İran tek yönlü saldırı İHA'sını düşürdü. Amerikan güçleri İran'ın saldırganlığına karşı savunma yapmaya hazır olmaya devam ediyor" ifadelerine yer verildi.

ABD ordusu, düşürülen İHA'ların ticari gemilerin güvenliğini tehdit ettiğini savunurken, olayın tam olarak hangi noktada gerçekleştiğine ilişkin ayrıntı paylaşmadı.

HÜRMÜZ BOĞAZI'NIN STRATEJİK ÖNEMİ

İran ile Umman arasında bulunan Hürmüz Boğazı, dünya enerji ticaretinin en kritik geçiş noktalarından biri olarak kabul ediliyor. Küresel petrol sevkiyatının yaklaşık beşte biri bu dar su yolundan geçiyor.

Bu nedenle bölgede yaşanacak herhangi bir askeri gerilim, yalnızca Körfez ülkelerini değil küresel enerji piyasalarını da doğrudan etkiliyor. Uzmanlar, Hürmüz Boğazı'nda güvenlik risklerinin artmasının petrol fiyatlarında dalgalanmalara yol açabileceğini belirtiyor.

GERİLİM SON GÜNLERDE ARTTI

ABD ile İran arasında son günlerde askeri gerilim dikkat çekici şekilde yükseldi. Amerikan ordusu daha önce de Hürmüz Boğazı ve çevresinde faaliyet gösteren İran'a ait çeşitli İHA'ları düşürdüğünü açıklamıştı.

Washington yönetimi, İran'ın bölgedeki ticari gemiler ve müttefik ülkelere yönelik tehditlerini artırdığını öne sürerken, Tahran ise ABD'nin askeri varlığını bölgesel istikrarsızlığın temel nedenlerinden biri olarak gösteriyor.

Taraflar arasında karşılıklı açıklamalar sertleşirken, bölgedeki ABD üslerinde güvenlik önlemlerinin artırıldığı bildirildi.

ULUSLARARASI TOPLUM ENDİŞELİ

Bölgedeki gelişmeler uluslararası kamuoyunda da yakından takip ediliyor.

Avrupa ve Körfez ülkeleri, Hürmüz Boğazı'ndaki ticaret yollarının açık tutulmasının küresel ekonomi açısından kritik önem taşıdığına dikkat çekiyor.

Uzmanlar, tarafların doğrudan çatışmadan kaçınmasının bölgesel güvenlik açısından hayati olduğunu vurgularken, Hürmüz Boğazı'nda yaşanacak yeni olayların tansiyonu daha da yükseltebileceği uyarısında bulunuyor.

ABD, tanker geçişini önlemek amacıyla Hürmüz Boğazı’na doğru fırlatılan 4 İran İHA’sı düşürmesinin ardından gece gerginlik zirve yaptı.

TANSİYON GECE YÜKSELDİ

Bölgedeki tırmanış, İran Devrim Muhafızları Ordusu'nun açıklamasına göre yerel saatle 01.30'da dört petrol tankerinin Hürmüz Boğazı'ndan izinsiz geçmeye çalışması ve bu tankerlerden birinin hedef alınmasıyla tetiklendi. ABD Merkez Komutanlığı (CENTCOM), yaşanan bu hareketliliğin ardından Hürmüz Boğazı’na doğru fırlatılan dört adet İran yapımı tek yönlü saldırı insansız hava aracını (İHA) düşürdü.

ABD İKİ ADAYI VURDU

İHA'ların düşürülmesinden kısa bir süre sonra (yerel saatle 02.00 sularında) ABD, olası yeni saldırılara karşı önlem almak amacıyla Goruk (Sirik) ve Keşm adasında bulunan İran'a ait kıyı gözetleme radar tesislerini ve iletişim kulelerini hedef aldı. CENTCOM, günün ilerleyen saatlerinde bu radar tesislerine düzenlenen saldırıların görüntülerini kamuoyu ile paylaştı.

İRAN MİSİLLEME YAPTI

Kıyı tesislerinin vurulmasının ardından İran

Devrim Muhafizları Ordusu, Hava ve Uzay Kuvvetleri'ne ait füzelerle misilleme saldırısı başlattı. Doğrudan ABD'nin bölgedeki varlığını hedef alan saldırıda, Kuveyt'teki Ali es-Salem Hava Üssü ve Bahreyn'deki Beşinci Filo Karargahı vuruldu.

Devrim Muhafızları Ordusu tarafından yayımlanan bildiride, ABD ordusuna yönelik sert ifadeler kullanılarak atılan füzelerin Sirik ve Keşm Adası'na yapılan saldırılara doğrudan bir yanıt olduğu vurgulandı.

BAHREYN VE KUVEYT'TEN AÇIKLAMA

Bahreyn İçişleri Bakanlığı’ndan yapılan açıklamada, ülkenin yeni saldırılara hedef olduğu bildirildi. Halkın paniğe kapılmaması gerektiği vurgulanarak, "Herkese en yakın güvenli alana sığınma çağrısında bulunuyoruz" denildi. Saldırıların önlenip önlenmediği ve olası hasar durumu konusunda detaylı bilgi verilmedi.

Kuveyt ordusunda yapılan açıklamada ise, ulkeye yönelik yeni füze ve IHA saldırılarının yapıldığı belirtilerek, hava savunma sistemlerinin düşman unsurlara karşı devreye girdiği bildirildi. Halka paniğe kapılmama çağrısı yapılan açıklamada,

"Duyulacak patlama sesleri düşman Unsurları engelleme faaliyetlerinden kaynaklanmaktadır. Herkesten ilgili makamların güvenlik talimatlarına uymalarını rica ediyoruz" denildi.

ABD'DEN AÇIKLAMA

Gerginliğin zirveye tırmanmasının ardından ABD ordusundan Kuveyt ve Bahreyn’e yönelik son saldırılarla ilgili açıklama geldi. 

ABD Merkez Komutanlığı’ndan (CENTCOM) yapılan açıklamada, saldırıların misilleme amacıyla İran tarafından gerçekleştirildiği doğrulanarak, "İran, CENTCOM’un Hürmüz Boğazı'na doğru fırlatılan 4 adet İran yapımı tek yönlü saldırı İHA’sını düşürmesinden saatler sonra Kuveyt ve Bahreyn'e doğru 7 balistik füze fırlattı" ifadeleri kullanıldı. İlk belirlemelere göre İran saldırılarının hasara yol açmadığı aktarılarak, "İlk değerlendirmeler, İran tarafından fırlatılan füzelerden 6’sının önlendiğini ve 7. füzenin hedefine ulaşamadığını göstermektedir. Şu an itibariyle ABD personeline zarar geldiğine dair herhangi bir bilgi bulunmamaktadır ve İran'ın Bahreyn'deki ABD 5. Filo karargâhına hasar verdiği yönündeki iddiaları gerçeği yansıtmamaktadır" denildi. CENTCOM’un teyakkuzda olduğu vurgulanan açıklamada, "Güçlerimiz, İran'ın sebepsiz saldırganlığına meşru müdafaa kapsamında yanıt vermeye devam edecek şekilde hazır durumda beklemektedir" ifadelerine yer verildi. 

CENTCOM, ayrıca günün erken saatlerinde Goruk ve Keşm adasına düzenlenen ABD saldırılarının görüntülerini yayınladı. 

TRUMP: İRAN'DAN ÇOK KISA SÜREDE AYRILACAĞIZ

Öte yandan ABD Başkanı Trump bu saldırılardan önca, Wisconsin eyaletinde tarım üretimi yapılan bölgeleri ziyaretinde yaptığı konuşmada, gündemdeki konuları değerlendirdi.

Trump, ülkedeki ekonomik durumu düzeltmek için yola çıktıklarını ancak İran'ın nükleer silaha sahip olmaması için bu ülkeye yönelik askeri eyleme başladıklarını savunarak bu durumun yakında sona ereceği mesajını verdi.

ABD Başkanı, "İran'dan çok kısa sürede ayrılacağız, ister bir anlaşma yoluyla isterse çok sert bir yöntemle olsun, her halükarda bu gerçekleşecek. Belki en sert yöntemler en kolay yol olabilir ama biz oradan çıkacağız." diye konuştu.

İran'ın nükleer silaha erişmesini engellemek zorunda olduklarını ve bunun için harekete geçtiklerini savunan Trump, "(İran) Nükleer bir tehdidi ortadan kaldırmak zorundaydık. Bunun olmasına izin veremezdik. Kimse bunun olmasını istemiyordu. Bu işi büyük ölçüde hallettik. Göreceksiniz, öyle ya da böyle bu iş bir şekilde sonuçlandı." değerlendirmesini yaptı.

Trump ayrıca, İran'la ilgili sürecin bitmesinin ardından ABD'deki enerji fiyatlarının kısa sürede düşeceğini savunarak Amerikalılardan biraz sabırlı olmalarını istedi.

ABD'nin, Katar'a ait petrol ve sıvılaştırılmış doğal gaz (LNG) tankerlerinin Hürmüz Boğazı'ndan geçişine izin verdiği öne sürüldü.

KATAR TANKERLERİNİN İRAN'LA KOORDİNASYON SAĞLADIĞI İDDİASI

Ortaya atılan iddialara göre Katar'a ait petrol ve LNG tankerleri, Hürmüz Boğazı'ndan geçiş yapabilmek için İran Devrim Muhafızları ile koordinasyon sağladı. Bazı kaynaklar, bu süreç kapsamında çeşitli mali ödemelerin de yapıldığını ileri sürdü.

WASHINGTON HÜRMÜZ'DE GERİ ADIM MI ATTI?

Analistlere göre ABD'nin söz konusu geçişlere sessiz kalması, İran'ın Hürmüz Boğazı üzerindeki etkisini fiilen kabul ettiği şeklinde yorumlanıyor. Uzun yıllardır İran'la ekonomik ilişki kuran kişi ve kurumlara yaptırım uygulayan Washington'un, bu kez enerji akışının devamı için daha esnek bir tutum sergilediği ifade ediliyor.

Uzmanlar, bunun resmi bir politika değişikliğinden ziyade enerji güvenliği ve küresel ticaretin kesintiye uğramaması amacıyla alınmış pragmatik bir karar olabileceğini belirtiyor.

KATAR, YENİ DENKLEMİ KABUL EDEN İLK ÜLKE Mİ?

Bazı değerlendirmelerde Katar'ın, Hürmüz Boğazı'ndaki mevcut güç dengesini kabul eden ilk Körfez ülkesi konumuna geldiği ifade ediliyor. Doha yönetiminin bu yaklaşımı enerji güvenliği ve ticari faaliyetlerin sürdürülebilirliği açısından tercih ettiği belirtilirken, eleştirmenler bunun İran'ın bölgedeki etkisini artırdığı görüşünü savunuyor.

İRAN'IN İSTEDİĞİ OLUYOR

Uzmanlara göre söz konusu iddiaların doğru olması halinde İran, Hürmüz Boğazı'nın stratejik önemini ekonomik ve siyasi avantaja dönüştürmüş olacak. Bazı yorumcular, Körfez ülkelerinden gelen mali akışların İran'ın yaptırımlar altındaki ekonomik faaliyetlerine dolaylı katkı sağlayabileceğini öne sürüyor.

Trump'ın şartları arasında İran'ın nükleer silah yasağı, Hürmüz Boğazı'nın ücretsiz uluslararası ulaşıma açılması ve İran'ın zenginleştirilmiş uranyumunun ABD tarafından çıkarılıp imha edilmesi yer alıyor.

ABD Hazine Bakanı Bessent, İran'a yönelik yaptırımların kademeli olarak kaldırılacağını ve İran bağlantılı 1 milyar dolarlık kripto varlığa el konulduğunu açıkladı.

Beyaz Saray, dün gerçekleştirilen Iran toplantısına ilişkin, Başkan Donald Trump'ın "yalnızca ABD için iyi olan" ve "ABD'nin kırmızı çizgilerini karşılayan" bir anlaşma yapacağını bildirdi.

AA muhabirinin sorusuna yanıt veren bir Beyaz Saray yetkilisi, dün Durum Odasi'nda gerçekleştirilen ve olası ABD-Iran anlaşmasının masaya yatırıldığı ulusal güvenlik toplantısını değerlendirdi.

Yetkili, açıklamasında, "Durum Odası'ndaki toplantı yaklaşık iki saat sürdü. Başkan Trump, yalnızca ABD için iyi olan ve kendi kırmızı çizgilerini karşılayan bir anlaşma yapacaktır. İran asla nükleer silaha sahip olamaz." ifadelerini kullandı.

TRUMP’IN AĞIR ŞARTLARI: URANYUMU BİZ ÇIKARIP İMHA EDECEĞİZ

Toplantı öncesinde sosyal medya hesabı üzerinden adeta bir ültimatom yayımlayan Trump, Washington'ın masadaki kırmızı çizgilerini şu sert maddelerle sıralamıştı:

Nükleer Silah Yasağı: İran, nükleer silah sahibi olmayacağını kesin surette taahhüt edecek.

Hürmüz Boğazı: Hürmüz Boğazı, herhangi bir geçiş ücreti talep edilmeden tamamen özgür bir şekilde uluslararası deniz ulaşımına açılacak. Karşılığında ABD, İran limanlarına yönelik ablukasını kaldıracak.

Uranyuma El Konulması: İran'ın yer altındaki tüm zenginleştirilmiş uranyumu bizzat ABD tarafından çıkartılacak ve bu nükleer materyaller imha edilecek.

İRAN’DAN ÇOK SERT YANIT: BÖYLE BİR DİL KULLANMA HAKKINIZ YOK

Trump'ın müzakere şartlarını tamamen tahakkümcü olarak nitelendiren Tahran yönetimi ise gecikmeden rest çekti. İran Dışişleri Bakanlığı Sözcüsü İsmail Bekayi, ABD Başkanı’nın ifadelerini sert bir dille eleştirerek şu açıklamayı yaptı:

"Batılıların bize karşı 'şöyle olmalı, böyle olmalı' şeklinde dikte edici bir dil kullanma hakkı kesinlikle yoktur."

Kritik zirveden bir sonuç çıkmaması, iki ülke arasındaki nükleer ve ekonomik gerilimin bir süre daha tırmanarak devam edeceğinin sinyali olarak yorumlanıyor.

"YAPTIRIMLAR YAVAŞ BİR ŞEKİLDE KALDIRILACAK"
 

Öte yandan ABD Hazine Bakanı Scott Bessent katıldığı Reagan Ulusal Ekonomi Forumu'nda ABD-İran arasındaki gelişmelere ilişkin açıklama yaptı.

Bessent, İran’a yönelik yaptırımların ve İran limanlarına uygulanan ablukanın kaldırılmasına ilişkin bir soruyu cevapladı. Bessent, İran’a uygulanan yaptırımların geri çekilmesinin kademeli bir şekilde gerçekleşeceğini kaydetti. Bessent, söz konusu ablukanın kaldırılmasına ilişkin bir soru üzerine, "Kaldırılacak herhangi bir yaptırım yavaş bir şekilde kaldırılacak" ifadelerini kullandı.

Bessent ayrıca, ABD’nin Başkan Donald Trump öncülüğünde İran’a karşı başlattığı ekonomik kampanya kapsamında İran ile bağlantılı 1 milyar dolarlık kripto varlığa el koyulduğunu açıkladı.
Abd Başkanı Donald Trump bugün yaptığı açıklamada, İran limanlarına yönelik ABD ablukasının kaldırılmasına yönelik planlara ilişkin, "Kaldırılacak olan deniz ablukamız nedeniyle boğazda mahsur kalan gemiler artık 'evlerine dönme' sürecine başlayabilir" ifadelerini kullanmıştı.

ABD Başkanı Donald Trump’ın bu hafta Pekin’e gerçekleştirdiği ziyaret, Washington ile Pekin arasındaki ilişkilerde büyük bir kırılma yaratmasa da iki ülkenin geçen yılki sert ticaret savaşı sonrası yeniden “kontrollü rekabet” dönemine döndüğünü ortaya koydu.

Trump ile Çin Devlet Başkanı Şi Cinping arasında iki gün süren görüşmelerde, tarafların ekonomik ve stratejik anlaşmazlıklarının büyük ölçüde devam ettiği görüldü. ABD yönetimi açısından Çin’in ticaret politikaları, sanayi teşvikleri ve Hint-Pasifik’te artan askeri etkisi gibi başlıklarda somut ilerleme sağlanamadı.

Çin tarafı ise zirveyi, ekonomik baskının azaldığı ve daha öngörülebilir bir sürece geçildiği şeklinde değerlendirdi. Şi Cinping’in görüşmeler sırasında iki ülke ilişkileri için “yapıcı stratejik istikrar” ifadesini kullandığı aktarıldı.

TİCARET SAVAŞINDA GERİ ADIM

Uzmanlara göre Trump yönetimi, 2025’in başında uygulamaya koyduğu yüksek tarifelerle Çin’i geri adım attırmayı hedeflese de Pekin’in misillemeleri Washington’un beklentilerini boşa çıkardı.

Washington merkezli Stratejik ve Uluslararası Çalışmalar Merkezi’nden Çin uzmanı Scott Kennedy, “Bir yıl önce yüzde 145 gümrük tarifeleri konuşuluyordu. Şimdi ise yeniden istikrar dönemine dönüldü” değerlendirmesinde bulundu.

Trump’ın Pekin ziyaretine Tesla CEO’su Elon Musk ve Nvidia CEO’su Jensen Huang gibi önemli iş insanları da katıldı. Ancak zirveden Amerikan şirketleri adına büyük ticari anlaşmalar çıkmadı. Heyetin en dikkat çeken etkinliklerinden biri görkemli devlet yemeği oldu.

İRAN KRİZİNDE DESTEK ÇIKMADI

Zirvede ABD’nin İran’la ilgili beklentileri de karşılık bulmadı. Çin’in, Washington’un İran savaşını sona erdirme çabalarına açık destek vermediği belirtildi. Demokrasileri Savunma Vakfı’ndan Çin uzmanı Craig Singleton, görüşmelerin “istikrar görüntüsü verdiğini ancak çıkmazı ortadan kaldırmadığını” söyledi.

Beyaz Saray’dan yapılan açıklamada ise Trump’ın Şi Cinping ile kurduğu kişisel ilişki sayesinde Boeing uçak satışı ve tarım anlaşmaları gibi Amerikan ihracatını artıracak sonuçlar elde edildiği savunuldu. Çin’in Washington Büyükelçiliği ise görüşmeleri “samimi, derinlikli, yapıcı ve stratejik” olarak nitelendirdi.

BOEING ANLAŞMASI BEKLENTİNİN ALTINDA KALDI

Trump, Çin’in Boeing’den 200 uçak satın almak üzere anlaşma yaptığını açıkladı. Ancak bu rakamın, daha önce gündeme gelen 500 uçak beklentisinin oldukça altında kaldığı belirtildi.

2017’deki Trump-Çin zirvesinde yaklaşık 250 milyar dolarlık ticari anlaşma ve mutabakat açıklanmıştı. Bu haftaki zirvede ise benzer büyüklükte ekonomik sonuçlar ortaya çıkmadı. Ayrıca Nvidia’nın gelişmiş H200 yapay zeka çiplerinin Çin’e satışı konusunda da herhangi bir ilerleme sağlanamadı.

Eski ABD Ticaret Temsilciliği yetkililerinden Wendy Cutler, zirvenin ekonomik sonuçlarını “beklentilerin oldukça altında” sözleriyle değerlendirdi.

PEKİN “UZUN VADELİ REKABET” DÖNEMİNE ODAKLANDI

Çinli uzmanlara göre Pekin yönetimi, artık ABD ile ilişkilerde eski iş birliği dönemine dönüş beklentisi taşımıyor. Pekin Renmin Üniversitesi’nden uluslararası ilişkiler profesörü Cui Shoujun, “Washington ve Pekin artık ilişkileri yeniden altın çağa döndürmeye çalışmıyor. Taraflar uzun vadeli rekabet ve anlaşmazlığın kalıcı olduğunu kabul ediyor” ifadelerini kullandı.

"BAŞARILI BİR OPERASYON GERÇEKLEŞTİRİLDİ"

Trump açıklamasında, “Bu gece yönetimim döneminde, cesur Amerikan kuvvetleri ve Nijerya Silahlı Kuvvetleri, dünyanın en aktif teröristlerinden birini savaş alanından kaldırmak için titizlikle planlanmış ve son derece karmaşık bir operasyonu başarıyla gerçekleştirdi” ifadelerini kullandı.

"ARTIK AFRİKA HALKINI DEHŞETE DÜŞÜREMEYECEK"

Ebu Bilal el-Minuki’nin Afrika’da saklanabileceğini düşündüğünü belirten Trump, “Ancak ne yaptığından haberdar olan kaynaklarımız bulunduğunu bilmiyordu” dedi.

Trump, operasyonun ardından DEAŞ’ın küresel operasyon kapasitesinin önemli ölçüde zayıfladığını savunarak, “Artık Afrika halkını dehşete düşüremeyecek ve Amerikalıları hedef alan operasyonların planlanmasına yardımcı olamayacak” açıklamasında bulundu.

"NİJERYA HÜKÜMETİNİ TEŞEKKÜRLER"

ABD Başkanı Trump ayrıca operasyondaki iş birliği nedeniyle Nijerya hükümetine teşekkür etti ve açıklamasını “Tanrı Amerika’yı korusun” sözleriyle tamamladı.

NİJERYA UZUN SÜREDİR BOKO HARAM VE DEAŞ'LA MÜCADELE EDİYOR

Nijerya, uzun süredir Boko Haram terör örgütü ve DEAŞ bağlantılı ISWAP başta olmak üzere silahlı grupların saldırılarıyla mücadele ediyor.

Nijerya hükümeti, tehdidi azaltmak amacıyla bölgeye asker sevk ederken uluslararası ortaklarla da iş birliği yürütüyor.

ABD, şubat ayında silahlı grup saldırılarındaki artış nedeniyle yerel güçlere eğitim, istihbarat paylaşımı ve teknik destek sağlamak amacıyla Nijerya’nın kuzeyine yaklaşık 100 askeri personel göndermişti

MV Hondius gemisinde şu ana kadar 3 kişi hayatını kaybetti, 147 yolcunun farklı ülkelere kontrollü tahliyesi planlanıyor.

Hantavirüs salgınının görüldüğü kruvaziyer gemisi MV Hondius dünya gündemindeki yerini korurken, Sağlık Bakanlığı gemide bulunan 3 Türk vatandaşının bugün Türkiye'ye getirileceğini açıkladı.

Bakanlık tarafından yapılan açıklamada, vatandaşların sağlık durumlarının yakından takip edildiği belirtilerek, "Vatandaşlarımızda herhangi bir semptom ve hastalık bulgusu olmadığı bildirilmiştir" denildi.

TÜRK VATANDAŞLARI KARANTİNAYA ALINACAK

Sağlık Bakanlığı, Türkiye’ye getirilecek 3 kişinin ülkeye giriş yaptıktan sonra karantinaya alınacağını duyurdu. Açıklamada, sağlık süreçlerinin Bakanlık tarafından titizlikle yürütüleceği vurgulandı.

Yetkililer, sürecin uluslararası sağlık otoriteleriyle koordinasyon içinde takip edildiğini bildirdi.

GEMİDE 3 KİŞİ HAYATINI KAYBETTİ

Hantavirüs vakalarının ortaya çıktığı MV Hondius isimli kruvaziyer gemisinde şu ana kadar 3 kişinin hayatını kaybettiği açıklandı. Gemide bulunan 147 yolcunun ise farklı ülkelere kontrollü şekilde tahliye edilmesi planlanıyor.

Hantavirüs, genellikle enfekte kemirgenlerin idrarı veya dışkısıyla temas sonucu bulaşan nadir ancak ciddi sonuçlar doğurabilen bir hastalık olarak biliniyor.

İSPANYA’DA SIKI ÖNLEMLER

Geminin İspanya’ya bağlı Tenerife Adası’ndaki Granadilla Limanı’na demirlemesi bekleniyor. Yolcuların küçük botlarla karaya çıkarılacağı ve ülkelerine özel uçuşlarla gönderileceği belirtildi.

ABD, Almanya, Fransa, Belçika ve Hollanda gibi ülkeler vatandaşlarını tahliye etmek için özel uçak gönderirken, bazı yolcuların karantina merkezlerine alınacağı açıklandı.

DSÖ: HALK İÇİN RİSK DÜŞÜK

Dünya Sağlık Örgütü (DSÖ), 2 Mayıs’ta bildirilen hantavirüs salgınının şu aşamada genel halk açısından düşük risk taşıdığını açıkladı.

Körfez bölgesi, küresel Grup III baz yağ üretiminin yaklaşık %20'sini karşılıyor.

Kuzey Avrupa'da baz yağ fiyatları savaşın başlamasından bu yana iki katına çıktı ve krizin 2027'ye kadar sürmesi bekleniyor.

İran savaşıyla birlikte Hürmüz Boğazı’nda yaşanan aksamalar, yalnızca enerji piyasalarını değil otomotiv sektörünü de derinden sarsıyor. Özellikle lüks ve yüksek performanslı araçlar için kritik öneme sahip sentetik motor yağı hammaddelerinde ciddi bir tedarik krizi kapıda.
SENTETİK YAĞDA KÜRESEL KITLIK

Süper spor ve lüks otomobillerde kullanılan yüksek performanslı yağların üretiminde temel bileşen olan "Grup III" baz yağlarında küresel ölçekte daralma yaşanıyor. Körfez bölgesinin küresel üretimin yaklaşık yüzde 20 sini karşılaması, buradaki aksaklıkların etkisini daha da büyütüyor. Uzmanlar, mevcut stokların kısa süre içinde

tukenebileceği uyarısında bulunuyor.

TEDARİK ZİNCİRİ KIRILMA NOKTASINDA 

Bölgedeki gerilim nedeniyle üretim ve sevkiyatın sekteye uğraması, tedarik zincirini ciddi şekilde zorluyor. Shell’in Katar’daki tesislerinde yaşanan hasar ve Güney Kore’nin ihracat kısıtlamaları, krizin derinleşmesine neden olan başlıca faktörler arasında gösteriliyor.
FİYATLAR REKOR SEVİYEDE ARTTI 

Kuzey Avrupa’da baz yağ fiyatları, savaşın başlamasından bu yana neredeyse iki katına çıkarak tarihi zirveleri gördü. Artan maliyetler, hem üreticileri hem de araç sahiplerini doğrudan etkiliyor.

2027’YE KADAR SÜREBİLİR 

Sektör analistleri, yaşanan krizin kısa vadeli olmayabileceğine dikkat çekiyor. Uzmanlara göre, motor yağı fiyatlarının yükselmeye devam etmesi ve ürün bulunabilirliğinin 2027 yılına kadar baskı altında kalması bekleniyor.

İran, ABD'ye 14 maddelik bir barış teklifi sundu; teklif, tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesini, ABD askerlerinin bölgeden çekilmesini ve yaptırımların kaldırılmasını içeriyor.

İran'ın teklifi, ABD'nin iki aylık ateşkes önerisine karşılık 30 gün içinde çözüm talep ediyor ve Hürmüz Boğazı için yeni bir mekanizma öneriyor.

TRUMP: YETERINCE BEDEL ÖDEMEDİLER

Trump, Truth Social hesabından yaptığı açıklamada, İran'ın gönderdiği planı kısa süre içinde değerlendireceğini belirtti. Ancak ABD Başkanı, Tahran'ın teklifine şüpheli yaklaştığını açıkça ortaya koydu. Trump, "İran'ın bize yeni gönderdiği planı yakında inceleyeceğim ancak kabul edilebilir olacağını hayal edemiyorum. Çünkü son 47 yılda insanlığa ve dunyaya yaptıkları için henüz yeterince büyük bir bedel ödemediler" ifadelerini kullandı.

TAHRAN'DAN ABD'YE 14 MADDELİK YANIT

Iran devlet medyasına bağlı Tasnim haber ajansı, Tahran'ın ABD'nin önerisine 14 maddelik bir yanıt sunduğunu bildirdi. İran'ın hazırladığı teklifin Pakistanlı bir aracı üzerinden iletildigi belirtildi.

Tasnim’e göre İran’ın önerisi, yalnızca geçici bir ateşkesi değil, “Lübnan da dahil olmak üzere tüm cephelerde savaşın sona erdirilmesini” öngörüyor. Tahran yönetimi, diplomatik girişimlerin sadece çatışmaları dondurmaya değil, savaşı tamamen bitirmeye odaklanması gerektiğini savunuyor.

ABD 2 AYLIK ATEŞKES İSTEDİ, İRAN 30 GÜNDE ÇÖZÜM TALEP ETTİ

Habere göre ABD tarafı iki aylık bir ateşkes önerdi. Ancak Tahran, meselelerin 30 gün içinde çözülmesi gerektiğini belirtti. İran tarafı, ateşkesin uzatılmasını tek başına yeterli görmüyor. Tahran yönetimi, diplomatik çabaların önceliğinin “savaşın sona erdirilmesi” olması gerektiğini vurguluyor.

İRAN’IN ŞARTLARI: GÜVENCE, ÇEKİLME, YAPTIRIMLARIN KALDIRILMASI

İran’ın 14 maddelik yanıtı, ABD’nin daha önce sunduğu dokuz maddelik önerinin ardından geldi. Tasnim’in aktardığına göre belge birçok kritik başlığı kapsıyor. Teklifte, İran’a yönelik askeri saldırganlığa karşı güvence verilmesi isteniyor. Ayrıca ABD askeri güçlerinin İran’ı çevreleyen bölgeden çekilmesi de önerinin önemli maddeleri arasında yer alıyor.

Tahran’ın talepleri bununla sınırlı kalmıyor. İran, dondurulmuş varlıklarının serbest bırakılmasını, yaptırımların kaldırılmasını ve Hürmüz Boğazı için “yeni bir mekanizma” kurulmasını şart koşuyor.

HÜRMÜZ BOĞAZI İÇİN YENİ MEKANİZMA ÖNERİSİ

İran’ın teklifinde öne çıkan başlıklardan biri de Hürmüz Boğazı oldu. Dünya enerji ticareti açısından kritik öneme sahip boğaz için yeni bir düzenleme mekanizması önerildi. Tahran yönetimi, bu başlıkla bölgesel güvenlik, deniz taşımacılığı ve enerji akışına ilişkin yeni bir çerçeve oluşturulmasını gündeme getirdi.

İRAN: AMAÇ KALICI BARIŞ

İran devlet televizyonu IRIB, Dışişleri Bakan Yardımcısı Kazem Gharibabadi’nin açıklamalarına yer verdi. Gharibabadi, İran’ın sunduğu teklifin çatışmaya “kalıcı bir son vermeyi” amaçladığını söyledi.

Gharibabadi, “Şimdi top Amerika Birleşik Devletleri’nin sahasında. Ya diplomasi yolunu seçecekler ya da çatışmacı yaklaşımı sürdürecekler” dedi.

DİPLOMASİ Mİ, ÇATIŞMA MI?

İran’ın 14 maddelik yanıtı, Washington ile Tahran arasındaki diplomatik temasların sürdüğünü gösterse de Trump’ın açıklamaları, sürecin kolay ilerlemeyeceğine işaret etti. Bir tarafta İran, savaşı tüm cephelerde bitirmeyi hedefleyen kapsamlı bir anlaşma istediğini savunurken; diğer tarafta Trump, Tahran’ın geçmiş eylemleri nedeniyle teklifin kabul edilebilir olmadığını düşündüğünü belirtiyor. Sürecin bundan sonraki yönünü, ABD’nin İran’ın 14 maddelik planına vereceği resmi yanıt belirleyecek.